Chạy nước rút trước 28/02: Sàn tiền số Việt Nam bước vào vòng sàng lọc

Chạy nước rút trước 28/02: Sàn tiền số Việt Nam bước vào vòng sàng lọc. Ảnh: VnEconomy

Cuộc chạy đua giành vé tham gia chương trình thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn quyết định, khi mốc thời gian 28/02 do Chính phủ đặt ra ngày càng cận kề. 

Trước mốc 28/02 – thời hạn triển khai thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa – các doanh nghiệp liên quan đang tăng tốc hoàn tất hồ sơ, đồng thời dồn dập tăng vốn và điều chỉnh bộ máy lãnh đạo. Bộ Tài chính cho biết đến nay đã có 7 đơn vị chính thức nộp hồ sơ xin cấp phép tham gia chương trình thí điểm.

Ngay từ đầu năm, thị trường crypto trong nước đã chứng kiến loạt chuyển động dồn dập sau chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thí điểm sàn giao dịch. Mục tiêu của chương trình là đưa hoạt động mua bán tài sản số vốn lâu nay diễn ra chủ yếu trên các nền tảng nước ngoài và thị trường “xám” vào khuôn khổ quản lý chính thức, qua đó kiểm soát rủi ro hệ thống và tăng tính minh bạch của dòng tiền.

Một trong những động thái gây chú ý nhất đến từ Công ty Cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Lộc Phát Việt Nam (LPEX). Doanh nghiệp này đã nâng vốn điều lệ từ 6,8 tỷ đồng lên 360 tỷ đồng, mức tăng hơn 50 lần chỉ trong thời gian ngắn. Toàn bộ vốn góp đến từ khu vực tư nhân, đại diện cho kỳ vọng lớn vào thị trường được hợp pháp hóa, dù biên độ rủi ro vẫn cao.

Song song với việc củng cố nguồn lực tài chính, các doanh nghiệp liên quan tới hệ sinh thái chứng khoán cũng đồng loạt “đổi tướng” ở cấp điều hành. Tại TCEX – đơn vị gắn với hệ sinh thái của Chứng khoán Techcombank – bà Đoàn Mai Hạnh được bổ nhiệm làm Tổng giám đốc kiêm người đại diện theo pháp luật, cùng với Chủ tịch HĐQT Nguyễn Xuân Minh quản lý quá trình chuẩn bị vận hành. Ở VIXEX, đơn vị liên quan đến Chứng khoán VIX, bà Nguyễn Thanh Quế thay ông Nguyễn Văn Hiếu giữ vị trí Tổng giám đốc kiêm người đại diện pháp luật.

Ý tưởng thành lập sàn giao dịch tài sản mã hóa thực chất đã chớm nở từ năm 2025, với sự tham gia của nhiều ngân hàng và công ty chứng khoán như SSI, MBBank, VPBankS, cùng các dự án chuyên biệt như Vimexchange, DNEX hay HDEX. Tuy nhiên, khi các điều kiện pháp lý được cụ thể hóa, sân chơi này nhanh chóng bộc lộ tính chọn lọc cao.

Điển hình là trường hợp của Chứng khoán Vietcap, doanh nghiệp đã quyết định rút khỏi kế hoạch thành lập sàn tài sản mã hóa sau khi Nghị quyết 05/2025/NQ-CP quy định vốn điều lệ tối thiểu lên tới 10.000 tỷ đồng. Ban lãnh đạo Vietcap cho rằng việc dồn nguồn lực lớn vào một phân khúc còn nhiều bất định là không phù hợp với chiến lược hiện tại, đặc biệt trong bối cảnh khung pháp lý và mô hình kinh doanh vẫn đang ở giai đoạn thử nghiệm.

Ngoài bài toán vốn, phạm vi sản phẩm được phép giao dịch cũng đang là chủ đề được thị trường theo dõi sát sao. Một số phân tích gần đây đặt câu hỏi liệu các sàn thí điểm có chỉ được triển khai giao dịch giao ngay (spot), hay sẽ mở rộng sang các sản phẩm phái sinh như futures, phân khúc có thanh khoản cao nhưng mức độ rủi ro lớn hơn đáng kể. Việc giới hạn hay nới rộng danh mục sản phẩm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quy mô thị trường và mức độ tham gia của nhà đầu tư tổ chức.

Ở góc độ quản lý, chương trình thí điểm đang được thiết kế như bước đệm để xây dựng cơ chế thu thuế và giám sát giao dịch tài sản số. Một đề xuất mới từ Bộ Tài chính cho thấy cơ quan này đang xem xét cơ chế yêu cầu sàn giao dịch khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế thu nhập phát sinh từ hoạt động mua bán crypto. Nếu được áp dụng, đây sẽ là bước đi quan trọng nhằm chuyển nghĩa vụ thuế từ mô hình tự khai sang cơ chế thu tự động, qua đó tăng khả năng kiểm soát dòng tiền.

Theo ước tính của Hiệp hội Blockchain Việt Nam, nếu áp dụng thuế thu nhập cá nhân 0,1% đối với giao dịch tài sản mã hóa, tương tự mức đang áp dụng cho thị trường chứng khoán, ngân sách Nhà nước có thể thu về hơn 800 triệu USD mỗi năm. Con số này chưa bao gồm nguồn thu gián tiếp từ phí giao dịch, vốn thường dao động từ 0,01% đến 0,8% cho mỗi lượt mua bán.

Không chỉ mang ý nghĩa tài khóa, việc pháp lý hóa sàn giao dịch còn được kỳ vọng sẽ kéo dòng tiền đang vận hành ngoài hệ thống về khu vực chính thức, đồng thời tạo cơ sở dữ liệu giao dịch tập trung cho công tác giám sát và phòng chống rửa tiền. Trong một thị trường vốn có mức biến động cao và lịch sử nhiều vụ sụp đổ sàn quốc tế như FTX, yếu tố quản trị rủi ro được giới chuyên gia xem là thước đo thành công của mô hình thí điểm, hơn là số lượng doanh nghiệp được cấp phép.

Ngoài hoạt động cấp phép và chuẩn bị vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa, một diễn biến đáng chú ý khác trong hệ sinh thái tài chính số tại Việt Nam là Thành phố Hồ Chí Minh mới khởi động Quỹ đầu tư tài sản số, với mục tiêu huy động lên tới 1 tỷ USD. 

Theo thông tin công bố, Trung tâm tài chính quốc tế tại TP. HCM cùng liên danh nhà đầu tư gồm VinaCapital, FPT và Liên minh Kinh tế On-Chain toàn cầu đã ký thỏa thuận chiến lược để nghiên cứu, phát triển và vận hành quỹ này, nhằm tạo ra một nguồn vốn kiến tạo thị trường tài sản số và thúc đẩy các mô hình tài chính nền tảng on-chain khu vực.

Theo báo Dân Trí