Balaji Srinivasan: Crypto được xây dựng để tạo ra “trật tự dựa trên mã lệnh”

Balaji Srinivasan, cựu Giám đốc Công nghệ của Coinbase và tác giả cuốn The Network State, cho rằng crypto ra đời nhằm thiết lập một “trật tự dựa trên mã lệnh” (code-based order) trong bối cảnh các thiết chế truyền thống suy yếu. Theo ông, blockchain không chỉ là tài sản đầu cơ mà là nền tảng hạ tầng cho một hệ thống kinh tế toàn cầu không biên giới.

The purpose of crypto is to build a code-based order, because the rules-based order is unfortunately collapsing.

That code-based order covers some of what international law once protected. It guarantees property rights, smart contracts, rule-of-code, privacy, secure voting, and…

— Balaji (@balajis) February 21, 2026

Crypto – “xuồng cứu sinh” của trật tự toàn cầu mới?

Trong bài đăng cuối tuần trên nền tảng X, Srinivasan phản hồi một ý kiến hoài nghi về giá trị thực tiễn của crypto ngoài hoạt động đầu cơ. Thay vì né tránh, ông đăng lại chỉ trích này và đưa ra lập luận tổng thể, tái định vị tài sản số như lớp hạ tầng cho một trật tự kinh tế mới.

“Mục đích của crypto là xây dựng một trật tự dựa trên mã lệnh, bởi trật tự dựa trên luật lệ truyền thống đang dần suy yếu,” ông viết.

Theo Srinivasan, “trật tự dựa trên mã lệnh” có thể tái tạo – thậm chí cải thiện – những cơ chế bảo vệ từng do luật pháp quốc tế đảm nhiệm, bao gồm:

• Quyền sở hữu tài sản

• Thực thi hợp đồng (thông qua smart contract)

• Nguyên tắc “rule-of-code”

• Quyền riêng tư

• Bỏ phiếu an toàn

• Danh tính và tài khoản xuyên biên giới

Ông nhấn mạnh rằng ngay cả khi đối mặt với tình trạng bị cắt dịch vụ ngân hàng (debanking) hay tước quyền công dân (denaturalization), cá nhân vẫn có thể giữ “tài sản onchain và danh tính onchain” của mình.

Đầu cơ, xổ số và câu hỏi về giá trị ròng

Srinivasan thừa nhận các mạng lưới crypto phần nào được thúc đẩy bởi hoạt động tài chính và tính đầu cơ, ví như mô hình xổ số của các bang tại Mỹ.

“Xổ số tài trợ cho các chính quyền. Xổ số cũng tài trợ cho các mạng lưới,” ông viết, đặt song song giữa nguồn thu công và hệ sinh thái blockchain.

Tuy nhiên, theo ông, câu hỏi cốt lõi không phải là crypto có yếu tố đầu cơ hay không, mà là xã hội có nhận lại được giá trị vượt trội tương xứng với chi phí đó hay không.

Trong bối cảnh chủ nghĩa dân tộc và chủ nghĩa xã hội gia tăng tại nhiều khu vực, ông lập luận rằng blockchain giúp duy trì chủ nghĩa tư bản toàn cầu mở, nơi mọi cá nhân đều có cơ hội bình đẳng trên Internet. Các bên có thể ký kết smart contract xuyên biên giới mà không cần quan tâm đến “chủng tộc, tôn giáo, giọng nói hay xuất thân”.

Doanh nghiệp và “người tị nạn công ty”

Srinivasan mở rộng lập luận sang lĩnh vực doanh nghiệp. Ông cho rằng khi ngày càng nhiều công ty rời khỏi các bang được xem là suy yếu như Delaware hay California, trật tự dựa trên mã lệnh có thể bảo vệ các “người tị nạn công ty” này.

Theo đó:

• Doanh nghiệp và toàn bộ hợp đồng có thể được đưa lên blockchain

• Việc chuyển trụ sở pháp lý (redomiciliation) có thể trở nên dễ dàng như việc thành lập công ty mới

• Doanh nghiệp có thể “neo đậu” tại quốc gia X và chuyển sang quốc gia Y chỉ bằng một thao tác

Ở cấp độ cá nhân, ông cho rằng những người rời bỏ các quốc gia theo mô hình nhà nước tập quyền cũng có thể bảo toàn tài sản và danh tính nhờ mật mã học, đồng thời được hưởng thêm một lớp bảo vệ quyền riêng tư gần như không thể phá vỡ.

“Mọi tài sản đều trở thành mật mã”

Đáp lại ý kiến cho rằng tài sản vật lý vẫn phụ thuộc vào hệ thống pháp lý và tòa án, Srinivasan viện dẫn các công nghệ mới như khóa thông minh và cơ chế kiểm soát truy cập bằng mật mã.

Trong bài luận tháng 7/2025 mang tên “Mọi tài sản đều trở thành mật mã,” ông lập luận theo từng tầng:

1. Tài sản số: hàng nghìn tỷ USD “vàng kỹ thuật số” được bảo mật onchain, với quyền sở hữu bitcoin có thể được xác minh toàn cầu.

2. Tài chính truyền thống được token hóa: stablecoin mở đường cho cổ phiếu, trái phiếu và các công cụ tài chính khác lên blockchain.

3. Hạ tầng vật lý: nhà ở mở khóa bằng xác thực token, phương tiện khởi động bằng chữ ký số, thiết bị vốn được kiểm soát bởi hệ thống blockchain.

Kết luận của ông: “All property becomes cryptography” – mọi tài sản cuối cùng sẽ được bảo đảm bằng mật mã, với blockchain công khai đóng vai trò hệ thống backend bền vững hơn các thiết chế truyền thống vốn thường xuyên bị xâm phạm.

Con đường thứ ba?

Theo Srinivasan, khi phương Tây bước vào giai đoạn nhà nước suy yếu và phương Đông chứng kiến sự trỗi dậy của mô hình nhà nước toàn năng, blockchain đại diện cho một con đường thứ ba: một khung trung lập, thuần Internet cho quyền sở hữu và danh tính.

“Đó chính là lý do crypto được tạo ra,” ông viết. “Nếu và khi nhà nước của bạn thất bại hoặc quay lưng lại với bạn, Internet sẽ luôn ở đó cho bạn.”

Dù tầm nhìn này có trở thành chính sách phổ biến hay chỉ là niềm tin mạnh mẽ từ giới trí thức crypto, lập luận của Srinivasan đã bổ sung một lớp tranh luận mới cho câu hỏi cốt lõi: crypto thực sự được tạo ra để làm gì?