“Bye America” trade quay lại, Bitcoin hưởng lợi từ dịch chuyển vĩ mô

Bitcoin không giao dịch trực tiếp theo đồng USD, mà theo các điều kiện vĩ mô được tạo ra bởi những yếu tố đang chi phối USD — đặc biệt là lợi suất thực, chi phí phòng hộ và cách rủi ro được phân bổ trong các danh mục đầu tư.

Khi các yếu tố này đồng thuận, Bitcoin có thể vận động như một tài sản vĩ mô thay thế. Khi chúng không đồng thuận, Bitcoin lại thường hành xử như một tài sản beta cao nhạy với thanh khoản, dễ bị bán tháo khi tiền mặt trở nên khan hiếm.

“Bye America” thực sự có nghĩa gì trên thị trường

Nghe có vẻ như một khẩu hiệu chính trị, nhưng trên thị trường, “Bye America” thực chất chỉ là câu chuyện về hạch toán danh mục.

Đó là cách nói ngắn gọn cho việc nhà đầu tư toàn cầu trở nên kém thoải mái hơn khi nắm giữ rủi ro liên quan đến Mỹ ở mức giá hiện tại, hoặc không còn sẵn sàng nắm giữ các tài sản đó mà không phòng hộ rủi ro tỷ giá — hoặc đồng thời cả hai.

Điều này có thể xảy ra vì nhiều nguyên nhân cùng lúc. Thị trường có thể đang định giá lại lộ trình chính sách của Fed, đặc biệt khi tăng trưởng hạ nhiệt và khả năng cắt giảm lãi suất tiến gần hơn. Rủi ro tài khóa cũng có thể được định giá lại, xoay quanh thâm hụt ngân sách và khối lượng phát hành nợ trong tương lai.

Ngoài ra, bất định chính sách cũng thường phản ánh nhanh vào thị trường ngoại hối, bởi FX là nơi nhà đầu tư toàn cầu thể hiện sự khó chịu mà không cần phải bán tháo toàn bộ danh mục cổ phiếu hay trái phiếu.

Điểm quan trọng là: dù tiêu đề nghe có vẻ tiêu cực, bản chất của giao dịch này chủ yếu mang tính cơ học. Nhà đầu tư không cần “quay lưng với nước Mỹ” về mặt cảm xúc; họ chỉ cần lợi suất kỳ vọng sau khi điều chỉnh theo tỷ giá, chi phí phòng hộ và biến động không còn hấp dẫn so với các lựa chọn khác.

Bitcoin có thể hưởng lợi từ quá trình tái cân bằng này, nhưng cũng thông qua chính các cơ chế đó. Nó được đưa vào danh sách khi nhà đầu tư tìm kiếm các tài sản ít gắn với kết quả chính sách của Mỹ, ít phụ thuộc vào duration của trái phiếu Mỹ, hoặc nói rộng hơn là ít gắn với rủi ro thể chế của Mỹ.

Bốn kênh truyền dẫn từ FX sang nhu cầu Bitcoin

1. Điều kiện tài chính toàn cầu

Đây là kênh dễ gây nhầm lẫn nhất. Đồng USD yếu có thể nới lỏng điều kiện tài chính toàn cầu, bởi phần lớn tín dụng và thương mại vẫn được định giá bằng USD.

Nếu USD suy yếu do kỳ vọng chính sách tiền tệ nới lỏng, khẩu vị rủi ro toàn cầu có thể cải thiện, và Bitcoin thường hưởng lợi cùng với các tài sản rủi ro khác.

Tuy nhiên, USD yếu cũng có thể xuất hiện trong môi trường căng thẳng. Nếu nguyên nhân đến từ bất ổn, rủi ro chính trị hoặc biến động mạnh của lãi suất, thì cùng một diễn biến tỷ giá có thể đi kèm với việc thắt chặt giới hạn rủi ro trong danh mục. Khi đó, biểu đồ USD có thể trông như “risk-on”, nhưng phản ứng thực tế của danh mục lại là giảm tiếp xúc rủi ro.

Đây là lý do mối quan hệ giữa USD và Bitcoin không ổn định, dù khi nhìn lại có vẻ rất “hợp lý”.

2. Lợi suất thực

Lợi suất thực là biến số nén nhiều yếu tố vĩ mô vào một con số. Khi lợi suất thực giảm, các tài sản có duration dài thường “dễ thở” hơn do tỷ lệ chiết khấu giảm và chi phí cơ hội của việc nắm giữ tài sản không sinh lợi giảm xuống.

Bitcoin thường giao dịch theo cơ chế này, dù nó không phải trái phiếu và không tạo ra dòng tiền. Nó nằm trong nhóm tài sản nhạy cảm với thanh khoản và tỷ lệ chiết khấu, nên môi trường lợi suất thực giảm có thể thúc đẩy nhà đầu tư sẵn sàng trả giá cao hơn cho các tài sản khan hiếm.

Điều này cũng lý giải vì sao Bitcoin hành xử khác vàng. Vàng có lịch sử lâu dài như tài sản dự trữ và tài sản thế chấp. Vai trò tương tự của Bitcoin còn mới và phụ thuộc nhiều hơn vào cấu trúc thị trường.

Khi thanh khoản dồi dào và các biến số vĩ mô ủng hộ, Bitcoin có thể được xem là một lựa chọn thay thế vàng. Nhưng khi thanh khoản thắt chặt, nó lại dễ bị bán như một tài sản rủi ro.

3. Chi phí phòng hộ và dòng vốn xuyên biên giới

Với nhà đầu tư ngoài Mỹ, sở hữu tài sản Mỹ đồng nghĩa với đặt cược kép: vào bản thân tài sản và vào đồng USD. Nếu phòng hộ tỷ giá, lợi nhuận ổn định hơn nhưng phải trả chi phí.

Chi phí này phụ thuộc vào chênh lệch lãi suất và điều kiện cung – cầu USD trên thị trường hoán đổi. Khi phòng hộ trở nên đắt đỏ hơn, nhà đầu tư buộc phải lựa chọn: chấp nhận biến động tỷ giá hoặc giảm tiếp xúc với tài sản Mỹ.

Không cần một cú sốc về vị thế tiền tệ dự trữ toàn cầu để điều này có ý nghĩa; chỉ cần phòng hộ kém hấp dẫn hơn ở biên cũng đủ tác động đến dòng vốn. Khi nhiều nhà đầu tư cùng điều chỉnh như vậy, định giá tài sản Mỹ và dòng tiền sang các lựa chọn thay thế sẽ bị ảnh hưởng.

Bitcoin không tự động nhận được dòng tiền này, nhưng trong một thế giới mà nhà đầu tư thận trọng hơn với việc nắm giữ tài sản USD không phòng hộ, các tài sản phi chủ quyền như Bitcoin sẽ được thảo luận nghiêm túc hơn trong danh mục, đặc biệt với vai trò đa dạng hóa nhỏ bên cạnh hàng hóa hoặc vàng.

4. Đòn bẩy nội tại của thị trường crypto

Đây thường là yếu tố quyết định liệu một đợt tăng giá có bền vững hay không. Bitcoin có thể tăng nhờ dòng tiền giao ngay (spot-led) hoặc nhờ đòn bẩy trên thị trường phái sinh (leverage-led).

Các đợt tăng dựa trên dòng tiền giao ngay thường chậm hơn nhưng bền hơn, vì dựa vào người mua dùng tiền thật.

Ngược lại, đợt tăng dựa vào đòn bẩy có thể rất mạnh lúc đầu nhưng mong manh, vì phụ thuộc vào việc trader liên tục trả phí giữ vị thế. Khi giá chững lại, áp lực thanh lý có thể nhanh chóng đảo chiều thành bán tháo.

Do đó, “hệ thống ống nước” của thị trường crypto quan trọng không kém câu chuyện vĩ mô. Một cú hích vĩ mô được thể hiện qua nhu cầu spot có thể hấp thụ biến động. Nhưng nếu chủ yếu thông qua đòn bẩy futures, động lực tăng có thể biến mất chỉ trong một ngày.

Khi nào câu chuyện này thực sự có ý nghĩa với Bitcoin?

Để khung “Bye America” thực sự hỗ trợ Bitcoin, bằng chứng ban đầu sẽ khá “nhàm chán”: đó là sự bền bỉ chứ không phải pháo hoa.

Các biến số vĩ mô ủng hộ Bitcoin cần duy trì ổn định — điều này không đòi hỏi USD phải giảm mỗi ngày, nhưng bức tranh tổng thể phải tiếp tục nghiêng về điều kiện tài chính dễ thở hơn, lợi suất thực thấp hơn và biến động ở mức kiểm soát được.

Khi môi trường này giữ vững, nhà đầu tư có thể tiếp tục phân bổ vốn, và Bitcoin có thể tăng dần ngay cả khi thiếu các cú bứt phá giật gân.

Đồng thời, nhu cầu cũng cần đến từ dòng tiền cơ sở thay vì phụ thuộc quá nhiều vào đòn bẩy. Dòng vốn vào ETF có thể là tín hiệu xác nhận nhu cầu nền tảng, dù dữ liệu từng ngày thường nhiễu.

Ngược lại, kịch bản thất bại thường đến từ một cú đảo chiều mạnh: USD bật tăng trở lại cùng lúc lợi suất thực đi lên. Sự kết hợp này sẽ siết chặt điều kiện tài chính và làm tăng chi phí nắm giữ các tài sản khan hiếm không sinh lợi như Bitcoin.

Quan trọng hơn, một cú tăng mạnh của biến động có thể buộc các quỹ với cơ chế kiểm soát rủi ro cơ học phải giảm vị thế trên diện rộng. Trong những thời điểm đó, Bitcoin không được “ưu ái” và sẽ bị bán giống như các tài sản thanh khoản khác — đơn giản vì giới hạn rủi ro bị chạm và tiền mặt trở thành ưu tiên.

Vì vậy, cách gọn gàng nhất để nhìn về triển vọng Bitcoin trong vài tuần tới là xác định kênh nào đang thực sự dẫn dắt.

Nếu động lực đến từ lợi suất thực giảm và phân bổ vốn ổn định, đà tăng có thể kéo dài.

Nhưng nếu động lực chủ yếu đến từ đòn bẩy đông đúc dựa trên tâm lý hưng phấn, nó có thể biến mất ngay khi câu chuyện vấp phải một dữ liệu “diều hâu”, một cú sốc lãi suất, hoặc một đợt bùng nổ biến động buộc thị trường phải cắt giảm rủi ro.

Thạch Sanh