Hàng nghìn người tháo chạy khỏi “địa ngục” lừa đảo, Campuchia đối mặt khủng hoảng nhân đạo

Tổ chức ước tính trong những tuần gần đây, hàng nghìn người đã trốn thoát hoặc được thả khỏi ít nhất 17 khu lừa đảo trên khắp Campuchia. Theo báo cáo của Liên Hợp Quốc năm 2024, riêng tại Campuchia và Myanmar có ít nhất 220.000 người bị cho là đang làm việc trong các khu lừa đảo, ngoài ra còn có các hoạt động tương tự ở Thái Lan, Lào và những quốc gia khác.

Các khu lừa đảo crypto tại Campuchia

Campuchia đã nổi lên như một trung tâm lớn của hoạt động lừa đảo trực tuyến quy mô công nghiệp, bao gồm các mô hình lừa đảo đầu tư “nuôi heo”, trong đó crypto thường được sử dụng làm công cụ chiếm đoạt tiền của nạn nhân.

Các tổ chức nhân quyền cho biết người lao động tại các khu này thường bị buôn người từ nước ngoài, bị tịch thu hộ chiếu và bị ép làm việc dưới đe dọa bạo lực cho các mạng lưới tội phạm, vốn tạo ra doanh thu bất hợp pháp lên tới hàng tỷ USD.

Theo Tổ chức Ân xá Quốc tế, các cuộc phỏng vấn cho thấy tình cảnh hỗn loạn và nguy hiểm đối với những người rời khỏi các khu này mà không có hộ chiếu, tiền bạc, chăm sóc y tế hay lộ trình an toàn rõ ràng. Tất cả những người được phỏng vấn đều đã trốn thoát hoặc được thả trong vòng sáu tuần qua, trong đó có ít nhất 11 người chỉ trong tuần gần nhất.

Những người sống sót mô tả tình trạng bạo hành nghiêm trọng và phổ biến bên trong các khu phức hợp. Một số người cho biết bị quản lý xâm hại tình dục, bao gồm hai phụ nữ mang thai. Những người khác kể lại các hình phạt tàn bạo, trong đó có trường hợp một người đàn ông bị chặt đứt ngón tay.

Tổ chức cho biết lời khai của các nạn nhân trùng khớp với bằng chứng từ hơn 25 video mà tổ chức này đã định vị địa lý trong tháng, ghi lại cảnh rời đi hàng loạt khỏi các khu lừa đảo. Nhiều người trong số đó hiện đang mắc kẹt tại thủ đô Phnom Penh và cần khẩn cấp thực phẩm, chỗ ở và hỗ trợ y tế.

Những người được phỏng vấn đến từ nhiều quốc gia như Brazil, Indonesia, Myanmar, Nigeria, Sierra Leone, Liberia, Uganda, Kenya, Bangladesh, Ấn Độ, Philippines và Madagascar.

Các nạn nhân cho biết hầu như không có sự hiện diện của cảnh sát hoặc quân đội trong và sau khi họ trốn thoát, làm dấy lên lo ngại về vai trò của nhà chức trách Campuchia. Một số người nói lính canh đã đánh đập những ai tìm cách rời đi, trong khi những người khác mô tả việc quản lý bỏ trốn, để người bị giam giữ tự do rời khỏi khu vực.

Một người sống sót kể rằng anh chứng kiến một người đàn ông bị quản lý giết sau khi cố gắng trốn thoát. Mười người khác cho biết cảnh sát thường xuyên ghé thăm các khu này, thậm chí để đưa thi thể ra ngoài, nhưng không có hành động nào chống lại những kẻ điều hành. Thực tế thì cảnh sát Campuchia giống như đồng phạm hơn là người bảo vệ công lý.

Một nạn nhân khác, được gọi là Delilah, cho biết nhiều người đã chết trong khu nơi cô bị giam gần Phnom Penh. “Mọi người bị bệnh nhưng họ không giúp chúng tôi,” cô nói. “Chúng tôi buộc phải phá cổng chạy ra vì có một người đang bệnh nặng và không muốn chết.”

Các tổ chức chống buôn người nói rằng chính phủ Campuchia đang thất bại (hoặc không thèm làm gì) trong việc xác định và bảo vệ đúng cách các nạn nhân của nạn buôn người, khiến họ dễ tiếp tục bị các nhóm tội phạm có tổ chức bóc lột.

Mạng lưới lừa đảo ở Đông Nam Á

Cảnh báo của Tổ chức Ân xá Quốc tế được đưa ra trong bối cảnh hoạt động lừa đảo tại Đông Nam Á đang chịu sự giám sát quốc tế gia tăng. Đầu tháng này, ông Trần Chí, Chủ tịch Prince Holding Group, đã bị bắt tại Campuchia và dẫn độ sang Trung Quốc, sau khi bị giới chức Mỹ truy tố với các cáo buộc âm mưu lừa đảo qua mạng và rửa tiền liên quan đến các khu lừa đảo bị cho là đã chiếm đoạt hàng tỷ USD từ nạn nhân.

Bộ Tư pháp Mỹ đã chỉ định mạng lưới này là một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia và đang tìm cách tịch thu hơn 127.000 BTC, trị giá trên 11 tỷ USD theo giá hiện tại, bị cho là có liên quan đến đường dây lừa đảo.

Tại Myanmar, lực lượng chức năng được Trung Quốc hậu thuẫn cũng đã tiến hành bắt giữ các nhân vật tội phạm có tổ chức và đột kích các trung tâm lừa đảo nổi tiếng, bao gồm KK Park. Một số thủ lĩnh và nhân vật chủ chốt của các băng nhóm kiểm soát khu vực này đã bị đưa sang Trung Quốc, và một số đã bị tuyên án tử hình.

Tuy nhiên, các nhà quan sát và tổ chức nhân quyền cho rằng nhiều chiến dịch trấn áp chỉ mang tính biểu tượng. Có báo cáo cho thấy các đối tượng vận hành đã được báo trước, khiến các khu phức hợp trống rỗng vào thời điểm bị đột kích, như vụ Hàn Quốc vừa qua.

Amnesty kêu gọi hành động khẩn cấp từ phía chính quyền Campuchia và các chính phủ nước ngoài nhằm cung cấp hỗ trợ nhân đạo, khôi phục giấy tờ tùy thân và tạo điều kiện hồi hương cho các nạn nhân sống sót.

“Những người chúng tôi gặp đều đang sống trong sợ hãi tột độ,” bà Ferrer nói. “Họ khẩn thiết cần chính phủ nước mình can thiệp và giúp đỡ.”

Thạch Sanh