Vitalik Buterin: Ethereum không còn cần layer-2 để mở rộng nữa

Vitalik Buterin: Ethereum không còn cần layer-2 để mở rộng nữa. Ảnh: CoinGape

Tầm nhìn của L2 đã không còn phù hợp 

Vitalik Buterin, vừa đưa ra một thông điệp mang tính điều chỉnh chiến lược đối với hệ sinh thái layer-2 (L2), khi cho rằng mô hình mở rộng rollup-centric từng được coi là trụ cột của Ethereum đã không còn phù hợp như trước.

Trong một bài viết trên X, Vitalik nhận định tầm nhìn đặt layer-2 vào vị trí trung tâm của quá trình mở rộng Ethereum, nơi các mạng này xử lý phần lớn giao dịch trong khi kế thừa bảo mật từ layer-1, đang bị thách thức bởi những thay đổi thực tế về cả kỹ thuật lẫn tiến độ phát triển.

There have recently been some discussions on the ongoing role of L2s in the Ethereum ecosystem, especially in the face of two facts:

* L2s’ progress to stage 2 (and, secondarily, on interop) has been far slower and more difficult than originally expected
* L1 itself is scaling,…

— vitalik.eth (@VitalikButerin) February 3, 2026

Theo mô hình ban đầu, các layer-2 như Arbitrum, Optimism hay Base được xem như những “shard mang thương hiệu Ethereum”, giúp giảm tải cho mạng chính và duy trì các đảm bảo về tính hợp lệ và chống kiểm duyệt. Có thể hình dung Ethereum như một hội trường trung tâm quá tải, còn layer-2 là những phòng phụ cho phép người dùng tham gia mà không làm nghẽn không gian chính.

Tuy nhiên, Buterin cho rằng có hai diễn biến then chốt đang làm suy yếu tầm nhìn này:

– Thứ nhất, tiến độ phi tập trung hóa của các layer-2 diễn ra chậm và phức tạp hơn dự kiến. Việc chuyển sang các giai đoạn phát triển cao hơn – nơi quyền kiểm soát không còn phụ thuộc vào một nhóm nhỏ nhà vận hành – gặp nhiều rào cản kỹ thuật và tổ chức. Phần lớn mạng lưới hiện vẫn dừng ở stage 1, trong đó quyền nâng cấp và xác thực cuối cùng chưa được phân tán đầy đủ.

– Thứ hai, bản thân Ethereum đang mở rộng trực tiếp trên layer-1. Phí giao dịch hiện duy trì ở mức thấp so với các chu kỳ trước, trong khi giới hạn gas được dự báo sẽ tăng đáng kể trong năm 2026. Điều này khiến lợi thế truyền thống của layer-2 trong việc giảm chi phí và tăng thông lượng trở nên kém nổi bật hơn, ít nhất trong bối cảnh thị trường hiện tại.

Buterin nhấn mạnh mở rộng Ethereum phải được hiểu là tạo ra một lượng lớn không gian block được bảo chứng hoàn toàn bởi Ethereum, nơi mọi hoạt động đều được đảm bảo hợp lệ, không bị kiểm duyệt, không bị đảo ngược và không bị can thiệp, miễn là mạng chính vẫn vận hành bình thường.

Theo ông, các chuỗi có thông lượng cao nhưng kết nối với Ethereum thông qua những cầu nối do multisig kiểm soát không đáp ứng được định nghĩa này. “Nếu bạn xây dựng một EVM đạt 10.000 giao dịch mỗi giây nhưng mối liên hệ với layer-1 lại phụ thuộc vào một cầu nối multisig, thì bạn không đang mở rộng Ethereum,” ông viết.

Quan điểm này đồng nghĩa với việc Ethereum không còn cần layer-2 hoạt động như các shard chính thức của mạng. Khi L1 tự mở rộng, các L2 không còn bắt buộc phải đóng vai trò là phần nối dài trực tiếp của hệ sinh thái lõi.

Buterin cũng thừa nhận nhiều layer-2 không thể hoặc không muốn đáp ứng các tiêu chuẩn về phi tập trung và bảo mật mà mô hình rollup-centric đòi hỏi. Một số dự án thậm chí có thể chủ động dừng lại ở giai đoạn 1 vì lý do pháp lý.

Ông dẫn ví dụ về một dự án cho rằng họ có thể sẽ không bao giờ tiếp tục phi tập trung hóa, bởi nhu cầu tuân thủ pháp lý của khách hàng đòi hỏi họ phải giữ quyền kiểm soát tối hậu. Buterin cho rằng cách tiếp cận này có thể phù hợp với nhóm người dùng đó, song không nên được mô tả là đang mở rộng Ethereum.

Áp lực đổi vai với hệ sinh thái layer-2

Phát ngôn của Buterin được giới phân tích nhìn nhận như một lời thách thức trực diện đối với các mạng layer-2 lớn. Thay vì chỉ đóng vai trò là công cụ giảm phí cho Ethereum, các L2 được kỳ vọng phải tái định nghĩa giá trị của mình.

Vitalik đề xuất nhìn nhận layer-2 như một phổ hệ thống với mức độ gắn kết khác nhau với Ethereum, đi kèm những đánh đổi riêng về bảo mật, quyền kiểm soát và hiệu năng. Theo ông, các mạng này nên tập trung vào việc cung cấp những giá trị vượt ra ngoài mục tiêu mở rộng đơn thuần, chẳng hạn như tăng cường quyền riêng tư, thiết kế phục vụ ứng dụng chuyên biệt, xác nhận giao dịch gần như tức thì, hoặc phục vụ các trường hợp sử dụng phi tài chính.

Một số thảo luận kỹ thuật gần đây cũng đề cập đến khả năng tích hợp sâu hơn các rollup vào Ethereum thông qua cơ chế bản địa, thay vì phụ thuộc vào các cầu nối ngoài chuỗi, nhằm giảm rủi ro tập trung và tăng mức độ bảo chứng từ layer-1.

Ethereum (ETH) hiện giao dịch quanh vùng giá 2.270 USD, tiếp tục kéo dài nhịp điều chỉnh từ đầu tháng 2. Chỉ trong vòng một tuần qua, đồng tiền mã hoá lớn thứ hai thị trường đã mất khoảng 25% giá trị. Diễn biến này trùng với thời điểm Vitalik Buterin bán ra lượng ETH trị giá hàng triệu USD để phục vụ các chương trình quyên góp dài hạn, trong bối cảnh Ethereum Foundation bước vào giai đoạn siết chặt chi tiêu và tái cơ cấu ngân sách cho hệ sinh thái.

Biến động giá ETH trong 7 ngày qua, ảnh chụp màn hình trên CoinGecko vào lúc 10:30 AM ngày 04/02/2026

Nhóm token đại diện cho các layer-2 đầu tàu như Arbitrum (ARB) và Optimism (OP) cũng chịu áp lực bán, tiếp tục giao dịch ở vùng thấp so với các đỉnh lịch sử. 

Biến động giá của phân khúc Layer-2, ảnh chụp màn hình trên CoinGecko vào lúc 10:30 AM ngày 04/02/2026

Coin68 tổng hợp